Thursday, October 1, 2015

DRM (Digital Rights Management) là gì?



DRM là gì?

DRM hay Digital Rights Management (Quản lý bản quyền kỹ thuật số) là những công nghệ kiểm soát truy cập, nó cho phép chủ sở hữu nội dung số như nhạc, phim, sách, phần mềm... kiểm soát tài sản số của họ bằng cách hạn chế số lượng sao chép, thời gian sử dụng phần mềm, phần cứng hoặc nội dung số.

DRM hoạt động thế nào?

DRM sẽ xáo trộn thông tin trong file để người sử dụng không thể đọc được trừ khi có khóa mã hợp pháp. Các file đã "gắn" DRM có thể được gửi qua internet nhưng trở nên vô dụng với những ai không trả tiền mua chúng.



Ai sử dụng DRM?

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ giúp tốc độ đường truyền internet tăng chóng mặt, sự phổ biến của mạng chia sẻ ngang hàng (peer-to-peer), công nghệ rip game, phim, nhạc ngày càng tiện lợi và dễ dàng hơn... tất cả những yếu tố này khiến nạn vi phạm bản quyền và tải lậu nội dung số ngày càng diễn ra phổ biến hơn. Do đó, các công ty sử dụng DRM đầu tiên là các công ty sản xuất nội dung số, như các xưởng phim, hãng thu âm, các hiệu sách và thư viện trực tuyến, các hãng game,...

Vài năm trước, trước sức ép của các hãng sản xuất phim, Netflix và Microsoft, W3C đã đồng ý dùng DRM trong HTML5, và có thể trong tương lai, JPEG cũng sẽ làm vậy với định dạng ảnh rất phổ biến JPEG của mình.

Hạn chế của DRM?

Một trong những vấn đề lớn là các công nghệ DRM không tương thích với nhau, vì thế người sử dụng không nghe nhạc tải từ dịch vụ Napster trên iPod được. Thay đổi nhà cung cấp nhạc hoặc máy nghe nhạc đồng nghĩa với việc những ca khúc mà họ mua trước đó không còn hiệu lực.

Ai ủng hộ DRM?

Nhà sản xuất nội dung số. Hãy tưởng tượng bạn là nhà phát triển game, bạn và ê-kíp của mình bỏ ra hàng ngàn giờ phát triển game, và rồi sáng hôm sau thức dậy, nó đã xuất hiện lậu tràn lan trên mạng internet.

Ai phản đối DRM?

Những người dùng. Họ trả tiền để mua nội dung số, nhưng DRM khiến họ gặp nhiều khó khăn trong việc sử dụng giấy phép đó trên các loại thiết bị khác nhau của mình (PC, tablet, smartphone, eBook reader,...). DRM khiến người dùng hợp pháp (đã bỏ tiền mua giấy phép sử dụng) cảm thấy như mình bị trừng phạt bởi các công ty phân phối, nhưng nguyên nhân lại là do những kẻ dùng lậu gây ra.



Khi bạn mua nội dung số, thực ra bạn mua cái gì?

Khi bạn bỏ tiền ra mua một cuốn sách giấy, bạn sở hữu cuốn sách đó. Bạn có thể cho người khác mượn nó, bạn có thể đọc nó bao nhiêu lần tùy thích, bạn có thể đọc nó trong bao lâu tùy thích, nhưng bạn không thể sao chép nó để phân phát cho những người khác, không thể chỉnh sửa nội dung của nó. Tất nhiên, bạn vẫn có thể cố tình photocopy quyển sách đó rồi phát cho vài người bạn, bạn vẫn có thể viết linh tinh vào cuốn sách đó, đó là điều mà hiệu sách không thể quản lý được.

Với nội dung số cũng gần như vậy, khi bạn mua một nội dung số, bạn không thực sự sở hữu nội dung số đó, mà bạn chỉ mua giấy phép sử dụng nội dung đó mà thôi. Bạn cũng không được quyền phân phối hay chỉnh sửa nội dung số đó. Khác với sách giấy, trong trường hợp này, bạn thực sự không thể chỉnh sửa hay sao chép nội dung số, cho dù bạn cố ý muốn làm vậy. Đó là nhờ công nghệ DRM.

Dựa vào DRM, các hãng sản xuất và phân phối nội dung số có thể quản lý được số thiết bị mà bạn sử dụng để truy cập sản phẩm của họ, cũng như thời gian, số lần đọc nội dung. Họ đồng thời cũng ngăn cản được việc cố tình in ấn, sao chép và chia sẻ nội dung số của họ khi chưa được phép.

Việc loại bỏ công nghệ DRM khỏi nội dung số là vi phạm điều khoản sử dụng giữa bạn và nhà cung cấp. Thông thường, các nhà cung cấp nội dung số như Amazon hay Barnes and Noble sẽ cho phép bạn lưu trữ sách, video mà bạn đã mua lên "đám mây" để bạn có thể tải nó về sau, nhưng thường thì họ sẽ giới hạn chỉ cho phép bạn làm điều đó trên các ứng dụng hay thiết bị độc quyền của họ.



Như vậy, được sinh ra với lý do tốt, nhưng dường như DRM đang bị người dùng ghét bỏ, vì nó gây ra những phiền phức không đáng có với cả những người sử dụng nội dung số một cách hợp pháp. Nếu tôi mua một nội dung số, tôi xứng đáng được xem nó bao nhiêu lần tùy thích, bao nhiêu lâu tùy thích, trên bất cứ thiết bị nào mà thôi thích, bằng bất cứ ứng dụng nào mà tôi thích.

Phải thừa nhận rằng bất cứ một nội dung số nào được tạo ra, cũng đều có nguy cơ bị crack (bẻ khóa) để dùng lậu. DRM cũng không phải ngoại lệ. Việc sử dụng công nghệ hạn chế truy cập DRM chỉ giúp làm khó khăn hơn quá trình sao chép nội dung số, chứ không hoàn toàn ngăn cản được sự xâm phạm bản quyền nội dung số. Và trong cuộc chiến giữa nhà sản xuất nội dung với các hacker chuyên bẻ khóa nội dung số đó, có vẻ như những người dùng chân chính là những người chịu thiệt thòi.

Nếu bạn là người đã bỏ tiền ra mua một nội dung số, và bạn cảm thấy mình xứng đáng được hưởng tất cả những gì tiện ích mà nội dung số đó đem lại, bạn có thể làm theo hướng dẫn ở bài viết Cách loại bỏ DRM khỏi ebook (PDF, ePub,...) và video.

About Long Nguyễn Hoàng

Pellentesque penatibus, sed rutrum viverra quisque pede, mauris commodo sodales enim porttitor. Magna convallis mi mollis, neque nostra mi vel volutpat lacinia, vitae blandit est, bibendum vel ut. Congue ultricies, libero velit amet magna erat. Orci in, eleifend venenatis lacus.

You Might Also Like